Straks ben ik aan de beurt

Als je zorg draagt voor de middelen zal het doel wel voor zichzelf zorgen (Mahatma Gandhi)…

Geen klokje dat blijft tikken, tenzij je het van tijd tot tijd opwindt. De eeuwenlange zoektocht naar de sleutel tot het perpetuum mobile is zonder antwoord gebleven. Je kunt niet om de natuurwet van constante energie heen: wanneer je aan een systeem geen energie toevoegt valt het ten langen leste stil. Dat geldt ook voor mensen, en dus stelt zich de permanente uitdaging:
wie of wat geeft energie aan zij die dagelijks hun energie uitdelen?
wie geeft voldoende liefde aan zij die anderen hun liefde schenken?
wie geeft onuitputtelijk hoop aan zij die anderen in hoop doen leven?
Quis custodiet ipsos custodes, wie waakt over zij die zelf waken over hun omgeving?

Hoop, liefde, energie… geven is wat mantelzorgers doen, mensen die op vrijwillige basis zorgen voor een medemens. Ooit was mantelzorg zo evident dat de naam ervan zelfs nog niet was bedacht: we leefden met 3 generaties onder één dak, of toch dicht in elkaars omgeving, en zo lang en zo veel mogelijk thuis. Ervaring en inzichten werden tussen de generaties gedeeld, en iedereen hielp en steunde elkaar, en zorgde voor elkaar volgens zijn vermogen.
In enkele decennia boekten we grote vooruitgang: we werden mobieler en onafhankelijker, we hadden ook minder tijd, want druk druk, nog drukker. We dreven uit elkaar zonder het wel te beseffen, en waren steeds meer op onszelf aangewezen, of op derden; we ver-één-zaamden structureel. Maar we bedachten oplossingen voor het zorgen-voor-elkaar vraagstuk: we vonden de onthaalmoeder uit, en het kinderdagverblijf, dagcentra, kortverblijf en RVT. We bedachten zelfs opvang na school of thuis, en nachtoppas.
Alleen…, we hadden niet voorzien dat je aan een systeem niet eindeloos energie, liefde en hoop kunt ontfutselen zonder er voldoende en met regelmaat energie, liefde en hoop in te pompen; je kunt uit een geldbeugel niet blijven putten als je er nooit ’s iets in stopt. En trouwens, geld vervangt energie, liefde en hoop niet. Daarom staan de systemen die we ooit goed bedoeld bedachten inmiddels onder onhoudbare druk. De bodem is in zicht.
We zijn nu druk druk, en nog drukker bezig met verzinnen van weer nieuwe oplossingen om ook daaraan het hoofd te bieden, zo bv. in de mantelzorg. Mantelzorg is gratis gegroeid in de nabijheid van wie zorg nodig heeft: familie, buren, nabije omgeving. Maar er zit rek op, want nabijheid wordt steeds vager, zowel in kilometers als in verwantschap. En gratis is mantelzorg ook al niet meer: de hogere overheid deelt premies uit voor wie op mantelzorg beroep doet, en sommige gemeenten geven ook de mantelzorger nog een extraatje.
En bovenop, we zijn misschien ook wat slimmer geworden, quis custodiet, weet je nog. De nieuwe mantelzorger geeft van zichzelf. In het Frans klinkt dat zoveel mooier ‘il paye de sa personne’, maar ook dat is niet onuitputtelijk. Als remedie verschijnen nu mantelzorgCOACHES ten tonele; om energie, liefde en hoop te geven aan mantelzorgers zodat die niet op hùn beurt leeg zouden lopen.
Mijn ambitie? IK zou willen zorgen voor, maar maak me vooral zorgen om…
Want straks ben ik aan de beurt.